Οι παλιοί Μεσολογγίτες περνούσαν μπροστά από την Εικόνα (έτσι την ανάφεραν)στην πομπή των Βαϊων, κάνανε το σταυρό τους και ελεγαν «αει θεός σχωρέστους»…
Γράφει η Βίκυ Κοκοτού
Το 1929, σε έναν εμπρησμό του Δημαρχειου της πόλης του Μεσολογγίου οι σπουδαίοι πίνακες του Θεόδωρου Βρυζάκη (που τον πάτερα του τον απαγχονισαν οι Τούρκοι) “Εξόδος του Μεσολογγίου”, “Ανατιναξη της πυριτιδαποθήκης από τον Χρήστο Καψάλη” και “Ορκωμοσία του Βύρωνος” -μαζί με πλήθος κειμηλίων από την πολιορκία του Μεσολογγίου έγιναν παρανάλωμα του πυρός.
Μάλιστα οι πρωτότυποι πίνακες “της Εξόδου” του Βρυζάκη που κατεστράφησαν δεν ήταν ένας, αλλά δύο που φυλάσσονταν στο Δημαρχείο.
O Bρυζάκης, αποβιώσας στις 11 Δεκεμβρίου 1878, κληροδότησε έναν από αυτούς στον Δήμο Μεσολογγίου και τον άλλο, μαζί με όσα έργα βρίσκονταν στο ατελιέ του στο Μόναχο, στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.
Μετά την παραλαβή από το Πανεπιστήμιο, η συλλογή φιλοξενήθηκε στο Πολυτεχνείο, όπου και η Σχολή Καλών Τεχνών, κατόπιν δε της ίδρυσης της Εθνικής Πινακοθήκης το έτος 1900 παραδόθηκε σε αυτή.
Εν όψει του σημαντικότατου εορτασμού των 100 ετών από την Έξοδο του Μεσολογγίου, στις 25 Απριλίου 1926, με την επίσημη συμμετοχή της κυβέρνησης Πάγκαλου, ο δήμαρχος Χρήστος Ευαγγελάτος είχε δανεισθεί από την Εθνική Πινακοθήκη τον έτερο πίνακα λόγω της κακής κατάστασης του έργου που είχε κληροδοτηθεί στον Δήμο Μεσολογγίου.
Πράγματι, η Έξοδος που ευρίσκετο στο δημαρχείο «του έξοχου αριστοτέχνου ζωγράφου Θεοδώρου Βρυζάκη (εκτελεσθέντα κατά τα έτη 1856-1863), μετά τον εορτασμό της εκατονταετηρίδος, παρέμεινε στην Εθνική Πινακοθήκη στο Μεσολόγγι και έτσι τη νύχτα της πυρκαγιάς κάηκαν όχι μόνο τα δύο αυθεντικά έργα της Εξόδου, αλλά και το αντίγραφο του Πελεκάση που λιτανεύετο, με συνέπεια «η Πόλη να βαδίζει στο εορτασμό του 1929 χωρίς Εικόνα».
Τότε, ο Δήμαρχος παρήγγειλε στο Δημήτριο Κασόλα να ζωγραφίσει την Εικόνα με πρότυπο μια μικρή λιθογραφία του Lemercier που κυκλοφορούσε στο Παρίσι από το 1856, με δίγλωσση αφιέρωση στον Όθωνα και με στοιχεία «Θ.Π. Βρυζάκης εποίει».
Ο Δημήτριος επέλεξε για την εργασία αυτή τον δευτερότοκο υιό του, τον Άγγελο(φωτό 2), μόλις 23 ετών, που με τη λιθογραφία και τα χρώματα, όπως ο ίδιος κατέθεσε «βγαλμένα από το νου μου, όπως τα αισθανόμουνα», δημιούργησε σε μουσαμά 1,10×0,80 τη λατρευτική Εικόνα, φέρουσα στα αριστερά την υπογραφή «Άγγελος Κασόλας» και δεξιά την ένδειξη «Εκ του εργαστηρίου Δημ. Ζ. Κασόλα και υιών 1929».
Το εν λόγω αντίγραφο που απουσία του πρωτοτύπου στάθηκε επί σχεδόν πέντε δεκαετίες το μοναδικό σημείο αναφοράς του πίνακα αυτού της Εξόδου για τη σύγχρονη εικονογραφία του Αγώνα και τις μονογραφίες για το έργο του Βρυζάκη.
Το 1977, την τρίτη και μοναδική, πλέον, αυθεντική εκδοχή του πίνακα του Βρυζάκη εντόπισε η ιστορικός Τέχνης Κατερίνα Σπετσιέρη-Beschi στην ελληνική πρεσβεία της Ρώμης, υπογεγραμμένη «Θ.Π.Βρυζάκης 1853», διαστάσεων 1,64×1,21.
Ο πίνακας αυτός, κατά την ιστορικό, πρόκειται για την πρώτη εικαστική έκδοση του θέματος από τον Βρυζάκη, είχε εκτεθεί στη Διεθνή Έκθεση της Βιέννης το 1853, αγοράστηκε εν συνεχεία από τον Λουδοβίκο Α΄ της Βαυαρίας, στάθηκε το αρχέτυπο για τη λιθογραφία του Lemercier και πέρασε σε ιδιωτική ιδιωτική συλλογή και από κει στην πρεσβεία.
Αυτή την αυθεντική εκδοχή του πίνακα του Βρυζάκη που εκτίθεται περίοπτα στην Εθνική Πινακοθήκη (φωτό 3)υποδέχθηκε με τιμή και δέος και φιλοξενεί από τις 22 Μαρτίου για την επέτειο των 200 χρόνων της Εξόδου ο Δήμος της Ιεράς Πόλεως Μεσολογγίου στο Τρικούπειο Πολιτιστικό Κέντρο.
Το αντίγραφο του Κασόλα, η Εικόνα, το πρωί του Σαββάτου του Λαζάρου, βγήκε πάλι από την Πινακοθήκη για να λιτανευθεί και να προσκυνηθεί, όπως επί 98 χρόνια, στηριζόμενη στους ώμους των νιάτων της ιερής θαλασσόπολης, όπως αποκαλούσε το Μεσολόγγι ο πατέρας του καλλιτέχνη.
Πληροφορίες από την Ουρανία Καββαδά -Κασόλα (antinews)
-Στο έργο του καλλιτέχνη που απεικονίζει τη τρίτη φάλαγγα των εξόδουχων” (των οικογενειαρχών) που φυσιολογικά ήταν η πλέον δυσκίνητη και άρα ευάλωτη,από τις 2.500 γυναίκες (που σφαγιάσθηκαν, ανατινάχθηκαν ή οδηγήθηκαν στα σκλαβοπάζαρα), διασώθηκαν μόλις 13.
Και δείτε και σταθείτε στη 4η φωτογραφία …το ύστατο φιλί, λίγο πριν το πέρασμα στην αιωνιότητα.
Μια βαθιά ανθρώπινη στιγμή, απέναντι στο καρτέρι του Χάροντα που αποτύπωσε ο χρωστήρας του Βρυζάκη.
